Het Nederlands wordt gesproken door ongeveer 24 miljoen mensen op verschillende continenten.

Het Nederlands is de zevende taal van de Europese Unie. Het is de moedertaal van ongeveer 16 miljoen Nederlanders en 6 miljoen Vlamingen. Daarnaast wordt het Nederlands ook op Aruba, de Nederlandse Antillen, in Suriname en in Frans-Vlaanderen gesproken. Het Afrikaans, de dochtertaal van het Nederlands is de moedertaal van 6 miljoen mensen in Zuid-Afrika en Namibië.

Het Nederlands is een Germaanse taal, en behoort samen met het Duits, Engels en Fries tot de groep van de Westgermaanse talen. IJslands, Deens, Noors en Zweeds zijn aan het Nederlands verwant maar behoren tot de groep van de Noordgermaanse talen. De Oostgermaanse talen (Vandaals, Ostrogotisch en Visigotisch) zijn inmiddels uitgestorven.

Het Afrikaans
In de 17e eeuw vestigden zich Zeeuwse en Hollandse boeren en zeelui nabij Kaap de Goede Hoop in Zuid-Afrika. Uit de taal die zij spraken, ontwikkelde zich het Afrikaans, dat nu samen met het Engels en negen zoeloetalen, een officiële taal is in Zuid-Afrika. Tot in de late 19e eeuw werd het Afrikaans gezien als een dialect van het Nederlands. Pas sinds 1925 wordt het erkend als aparte taal.

Germaanse taal
Het Nederlands is een Germaanse taal en een Indo-Europese taal die wereldwijd door circa 23 miljoen mensen als moedertaal en/of cultuurtaal wordt gesproken. De meeste van deze sprekers leven in het Nederlandse taalgebied in West-Europa. Nederlands wordt in Europa als officiële landstaal erkend in Nederland en in België, en buiten Europa in Suriname en op de Nederlandse Antillen en Aruba. Het Nederlands is sterk verwant aan het Duits, maar het vertoont daarnaast ook veel overeenkomsten met het Engels. Tussen deze beide grote West-Germaanse talen neemt het Nederlands een tussenpositie in. Kleinere talen die sterk verwant zijn aan het Nederlands zijn het Afrikaans (een dochtertaal) en, in mindere mate, het Fries, een niet-Nederfrankische taal.

In 2005 werd er buiten het Nederlandstalig grondgebied in 40 landen aan ruim 220 universiteiten door 500 docenten Nederlands gedoceerd aan ruim tienduizend studenten, Duitsland voorop met 30 vakgroepen, gevolgd door de Verenigde Staten van Amerika en Frankrijk met 20 universiteiten. 0,7 % van de Nieuw-Zeelanders zegt dat hun thuistaal Nederlands is. Binnen de Europese Unie (EU) is het de achtste meest gesproken taal (na het Duits, Frans, Engels, Italiaans, Pools, Spaans en Roemeens).

Nederland en Vlaanderen
De officiële taal in Nederland, zoals die wordt onderwezen op scholen en gebruikt wordt door de autoriteiten, wordt Standaardnederlands genoemd. In Nederland is het de officiële taal van ruim zestien miljoen inwoners.

Het Nederlands is de eerste taal van ongeveer zes miljoen Belgen (Vlamingen), daarnaast zijn er ongeveer vier miljoen Franstaligen en ook 71.000 mensen die het Duits als voertaal gebruiken.

De staatshervorming van 1970 heeft voor een onderscheid gezorgd van vier taalgebieden, waar de drie officiële talen worden gesproken van België, namelijk het Nederlandse taalgebied (overeenkomend met het Vlaamse Gewest), het Franse taalgebied (overeenkomend met het Waalse Gewest minus het Duitse taalgebied), het Duitse taalgebied en het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad (overeenkomend met het Brussels Hoofdstedelijk Gewest). Het Nederlands is de eerste taal van ongeveer zes miljoen Belgen (Vlamingen), daarnaast zijn er ongeveer vier miljoen Franstaligen en ook 71.000 mensen die het Duits als voertaal gebruiken.

De staatshervorming van 1970 heeft voor een onderscheid gezorgd van vier taalgebieden, waar de drie officiële talen worden gesproken van België, namelijk het Nederlandse taalgebied (overeenkomend met het Vlaamse Gewest), het Franse taalgebied (overeenkomend met het Waalse Gewest minus het Duitse taalgebied), het Duitse taalgebied en het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad (overeenkomend met het Brussels Hoofdstedelijk Gewest).

Suriname
Sinds 2005 is Suriname lid van de Nederlandse Taalunie. Hoewel het Nederlands na de onafhankelijkheid in 1975 de officiële taal van het land is gebleven, worden er zo'n twintig talen gesproken. Het Nederlands is er de taal van bestuur, rechtspraak en onderwijs.  In het onderzoek dat de Taalunie bij die gelegenheid hield, gaf ruim zestig procent van de bevolking aan het Nederlands als moedertaal te hebben. Dit duidt op een groei ten opzichte van eerdere gegevens. Als contacttaal tussen de verschillende bevolkingsgroepen wordt ook het Sranantongo veel gebruikt. Bijna alle Surinamers spreken minstens twee talen.

Zuid-Afrika en Indonesië
In Zuid-Afrika en Indonesië (ofwel het voormalige Nederlands-Indië) wordt het Nederlands nog veel als bronnentaal gebruikt. Oude documenten en wetteksten zijn vaak opgesteld in het Nederlands.

Het Afrikaans is een dochtertaal van het Nederlands die zich ontwikkelde uit het Hollands dat de kolonisten in de zeventiende eeuw naar de Kaapkolonie brachten. Het heeft sindsdien invloeden van andere talen ondergaan, zoals het Maleis, Engels, Duits en de Bantoetalen. Het wordt daarom soms beschouwd als (half-)creoolse taal. Ondanks dit kunnen Nederlanders, Vlamingen, Surinamers en Afrikaners elkaar onderling zonder veel moeite begrijpen. Het Afrikaans is dan ook nauwer verwant aan het Standaardnederlands dan veel dialecten uit het Europese taalgebied, zoals het West-Vlaams, Gronings en Limburgs.

Het Afrikaans is de jongste Germaanse taal ter wereld. In 1925 werd het Nederlands in Zuid-Afrika vervangen door het Afrikaans als ambtelijke taal. In 1960 werd de status als taal officieel bekrachtigd.

Het Afrikaans is de meest verspreide en de derde grootste taal van Zuid-Afrika, maar staat onder grote druk. Het Engels wint snel terrein van het Afrikaans bij de overheid maar ook in het openbare leven. Vaak wordt het Afrikaans (ten onrechte) gezien als taal van de Apartheid. Het Afrikaans wordt door bijna zes miljoen mensen als huistaal gesproken in Zuid-Afrika; daarnaast spreken zo'n 200 000 mensen in Namibië het Afrikaans als moedertaal. In Zuid-Afrika spreken de meeste mensen (zowel blank, als zwart of kleurling) het Afrikaans als tweede of derde taal, daardoor komt het aantal mensen dat de taal beheerst tussen de 15 en 20 miljoen. Verder wordt het Afrikaans nog gesproken door immigranten over de hele wereld;